Gastrolog, czyli gastroenterolog, to lekarz zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób układu pokarmowego. Obejmuje to nie tylko żołądek i jelita, ale również przełyk, dwunastnicę, wątrobę, drogi żółciowe oraz trzustkę. W Polsce NFZ używa terminu gastroenterolog w dokumentacji.
Jeśli zastanawiasz się, od czego jest gastrolog, najprościej powiedzieć, że pomaga ustalić przyczynę dolegliwości związanych z trawieniem, wypróżnianiem i funkcjonowaniem narządów przewodu pokarmowego.
Dolegliwości, którymi zajmuje się gastrolog to m.in. choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie błony śluzowej żołądka, zakażenie Helicobacter pylori, zespół jelita drażliwego, celiakia oraz nieswoiste choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Do gastroenterologa trafiają także pacjenci z chorobami wątroby, dróg żółciowych i trzustki. W zależności od problemu lekarz może prowadzić diagnostykę kamicy żółciowej, zaburzeń czynności wątroby czy chorób trzustki.
Co leczy gastrolog? To nie tylko choroby powodujące silny ból. Część schorzeń przez długi czas daje mało charakterystyczne objawy, np. niedokrwistość, uczucie pełności po posiłku czy zmianę rytmu wypróżnień.
Jednorazowa niestrawność po obfitym posiłku zwykle nie jest powodem do konsultacji specjalistycznej. Inaczej jest, gdy objawy utrzymują się, regularnie powracają albo stają się coraz bardziej dokuczliwe.
Wskazaniem do konsultacji mogą być m.in.:
Jeżeli takie objawy się powtarzają, gastrolog może zaplanować dalszą diagnostykę i ocenić, czy potrzebne są dodatkowe badania.
Niektóre dolegliwości wymagają szybszej diagnostyki. Polskie Towarzystwo Gastroenterologii zalicza do objawów alarmowych m.in. niezamierzoną utratę masy ciała, trudności w połykaniu, uporczywe wymioty, niedokrwistość oraz objawy krwawienia z przewodu pokarmowego.
Szczególnej uwagi wymagają smoliste stolce, widoczna krew w stolcu czy wymioty z krwią. Przy nasilonym krwawieniu, omdleniu, gwałtownym osłabieniu lub silnym, nagłym bólu brzucha nie należy czekać na planową wizytę, lecz zgłosić się po pilną pomoc medyczną.
Wizyta zaczyna się od wywiadu. Lekarz pyta o rodzaj i czas trwania dolegliwości, ich związek z posiłkami, częstotliwość wypróżnień, choroby, przyjmowane leki oraz występowanie chorób przewodu pokarmowego w rodzinie.
Następnie może zbadać brzuch i zdecydować o dalszej diagnostyce. Jakie badania wykonuje gastrolog? W zależności od objawów przydatne bywają badania krwi i kału, USG jamy brzusznej, gastroskopia lub kolonoskopia. W wybranych sytuacjach potrzebne mogą być także tomografia komputerowa albo rezonans magnetyczny.
Gastroskopia pozwala obejrzeć przełyk, żołądek i dwunastnicę, a kolonoskopia – jelito grube. Podczas badań endoskopowych można także pobrać wycinki do badania histopatologicznego. Nie każdy pacjent potrzebuje endoskopii – zakres badań powinien wynikać z objawów i oceny lekarza.
Przed konsultacją warto zebrać wyniki badań, opisy USG, gastroskopii lub kolonoskopii oraz listę przyjmowanych leków i suplementów. Pomocne może być zapisanie, kiedy pojawiają się dolegliwości, czy mają związek z konkretnymi produktami i jak często występują problemy z wypróżnianiem.
Nie należy samodzielnie odstawiać leków ani rozpoczynać restrykcyjnej diety tylko po to, aby przygotować się do gastrologa. Jeśli przed konkretnym badaniem potrzebne będzie pozostanie na czczo, pacjent powinien otrzymać osobne zalecenia.
Objawy ze strony przewodu pokarmowego są częste i nie zawsze oznaczają poważną chorobę. Podobne dolegliwości mogą jednak występować w zaburzeniach czynnościowych, stanach zapalnych, infekcjach i chorobach wymagających pogłębionej diagnostyki.
Jeśli objawy utrzymują się, nawracają lub pojawiają się sygnały alarmowe, konsultacja pozwala uporządkować diagnostykę zamiast przez kolejne tygodnie próbować przypadkowych diet, suplementów czy leków dostępnych bez recepty.
