„Jak Ruscë przëszlë. Kaszëbë 1945.” Poruszająca wystawa w Książnicy prof. Gerarda Labudy

W piątkowy wieczór, 24 października , w Książnicy prof. Gerarda Labudy odbył się wernisaż wystawy, która w niezwykle poruszający sposób przypomina o jednym z najbardziej dramatycznych momentów w historii regionu. Uroczyście otwarto ekspozycję „Jak Ruscë przëszlë. Kaszëbë 1945”.

To właśnie od słów „Jak Ruscë przëszlë” – czyli „Jak przyszli Rosjanie” – najstarsi Kaszubi zaczynali swoje wspomnienia o tamtym czasie. W relacjach, które przetrwały do dziś, powtarzają się te same emocje: strach, bezsilność, przemoc. W lutym i marcu 1945 roku przez kaszubskie wsie i miasteczka przetoczyła się fala terroru – morderstw, gwałtów, aresztowań i przymusowych deportacji do sowieckich obozów pracy. Wystawa ma przypomnieć, że koniec wojny na Pomorzu nie przyniósł wszystkim wolności i spokoju, lecz często kolejne cierpienia i dramaty.

— Pomysł na powstanie wystawy narodził się z potrzeby opowiedzenia o tym trudnym temacie. Dojrzewał w nas kilka lat, gdyż trzeba było zmierzyć się z tematami ostatniego aktu II wojny światowej na Kaszubach, z więc deportacjami, gwałtami, pobiciami, a nawet morderstwami. Tematyka opowiedziana jest z perspektywy Kaszubów stąd też tytuł jest w pełni po kaszubsku. Walczymy w ten sposób z funkcjonującym w przestrzeni publicznej mitem „wyzwolenia” przez Armię Czerwoną — mówił Twojej Telewizji Morskiej Michał Hinc, autor scenariusza wystawy, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej

Ekspozycja została przygotowana z wyjątkową starannością. Powstała w oparciu o unikalne zbiory archiwalne, fotografie i dokumenty pochodzące z wielu instytucji: m.in. Archiwum Państwowego w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej, Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach, Muzeum Ziemi Puckiej, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie oraz licznych prywatnych kolekcji. Za ideę i scenariusz odpowiada Michał Hinc, a nad aranżacją plastyczną czuwało małżeństwo artystów – Barbara i Aleksander Widyńscy. Tłumaczenia tekstów na język kaszubski dokonał Adam Lubocki, korektę wersji kaszubskiej przygotowała Agata Grenwald, a polskiej – Piotr Schmandt. W zespole kuratorskim znaleźli się: Michał Hinc, Adam Lubocki i Mateusz Szuba. Całość projektu koordynowała p.o. dyrektor Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej Aleksandra Sielicka.

— Wystawa traktuje o zakończeniu II wojny światowej, które było oczekiwanym momentem, wyzwoleniem po 6 latach a równocześnie początkiem kolejnego zniewolenia. Przygotowania do wystawy trwały wiele miesięcy i wymagały współpracy wielu instytucji — mówiła Twojej Telewizji Morskiej Aleksandra Sielicka, p.o. Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej

„Jak Ruscë przëszlë” to nie tylko wystawa historyczna – to poruszające świadectwo ludzkich losów i siły pamięci, która przetrwała mimo milczenia i zapomnienia. Dzięki zestawieniu materiałów źródłowych, relacji świadków i współczesnej oprawy artystycznej, zwiedzający mogą zobaczyć, jak historia ogólnonarodowego dramatu odbijała się w losach kaszubskiej społeczności. Ekspozycję można oglądać w Książnicy prof. Gerarda Labudy do połowy września 2026 roku.

Byliście świadkami zdarzenia w naszym regionie? Chcecie aby nasza redakcja zajęła się jakimś tematem? Czekamy na Wasze sygnały i informacje. Można kontaktować się z naszą redakcją za pośrednictwem strony facebookowej i mailowo: [email protected]. Dyżurujemy także pod numerem telefonu 729 715 670.