GUS: "Co trzeci Polak żyje na dwa etaty"

Ponad jedna trzecia osób w wieku od 18 do 74 lat w Polsce zajmowała się w 2025 roku dziećmi, wnukami lub dorosłymi członkami rodziny wymagającymi wsparcia. Tak wynika z najnowszego badania Głównego Urzędu Statystycznego dotyczącego łączenia pracy zawodowej z obowiązkami opiekuńczymi.

Według raportu GUS opiekę nad innymi osobami deklarowało 35,9 proc. badanych. W zdecydowanej większości przypadków dotyczyła ona dzieci lub wnuków poniżej 15. roku życia. Taką wyłącznie opiekę sprawowało 80 proc. wszystkich opiekunów.

Kolejne 14,8 proc. badanych zajmowało się wyłącznie dorosłymi członkami rodziny, którzy potrzebowali pomocy ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z kolei 5,2 proc. osób łączyło oba rodzaje obowiązków – opiekę nad dziećmi oraz dorosłymi krewnymi wymagającymi wsparcia.

Z danych GUS wynika, że obowiązki opiekuńcze częściej deklarowały kobiety. Dotyczyły one 38,5 proc. kobiet oraz 33,1 proc. mężczyzn w wieku 18–74 lata. Kobiety częściej niż mężczyźni łączyły także opiekę nad dziećmi z pomocą dorosłym członkom rodziny.

Istotna różnica pojawia się również wśród osób aktywnych zawodowo. W 2025 roku 42,4 proc. pracujących jednocześnie wykonywało obowiązki opiekuńcze. Część z nich musiała w związku z tym zmienić sposób organizacji pracy.

Takie zmiany wprowadziło 21,2 proc. pracujących opiekunów. Wśród kobiet było to 31,2 proc., natomiast wśród mężczyzn – 11,6 proc. Kobiety częściej korzystały z czasowej nieobecności w pracy, zmieniały pracodawcę lub ograniczały wymiar czasu pracy. Mężczyźni częściej wskazywali na pracę zdalną lub hybrydową oraz modyfikację godzin pracy.

Czas pracy utrudnia łączenie obowiązków

Jak pokazuje raport GUS, większość pracujących opiekunów nie określała łączenia pracy i opieki jako szczególnie trudnego. Brak problemów w tym zakresie wskazało 63 proc. badanych.

Wśród osób, które napotykały trudności, najczęściej wskazywano na zbyt długi czas pracy. Taką odpowiedź wybrało 11,2 proc. pracujących opiekunów. Wśród kolejnych problemów znalazły się wyczerpujący charakter pracy oraz nieprzewidywalny harmonogram.

Co druga rodzina korzysta z instytucjonalnej opieki nad dziećmi

Raport GUS pokazuje także, w jaki sposób rodziny organizują opiekę nad dziećmi. Wśród osób wychowujących dzieci poniżej 15. roku życia z żłobków, przedszkoli, świetlic lub usług formalnie zatrudnionych opiekunów korzystało 50,6 proc. badanych.

W przypadku osób, które nie korzystały z takich form wsparcia lub korzystały z nich tylko częściowo, najczęściej wskazywanym powodem był brak potrzeby. Część rodzin organizowała opiekę samodzielnie, przy wsparciu partnera lub dziadków. W przypadku starszych dzieci znaczenie miał również ich wiek i możliwość samodzielnego funkcjonowania.

Urlopy rodzicielskie przede wszystkim po stronie kobiet

Różnice między kobietami i mężczyznami są widoczne także w korzystaniu z urlopów związanych z wychowywaniem dzieci. Wśród osób, które wychowują lub wychowały co najmniej jedno dziecko i obecnie pracują lub pracowały w przeszłości, z takich urlopów skorzystało 52,7 proc.

W tej grupie znalazło się 82 proc. kobiet i 18,3 proc. mężczyzn. Różnice dotyczą również długości urlopów. Kobiety najczęściej pozostawały poza pracą od roku do trzech lat, natomiast mężczyźni zazwyczaj korzystali z urlopów trwających do miesiąca.